Tình, tiền, tài, danh vọng.

             

1933. Nam Phương Hoàng Hậu, ngày cưới vua Bảo Đại.

 

Tình, tiền, tài, danh vọng.

Đề tài xuất phát từ câu châm ngôn « hùm chết để da, người ta chết để tiếng », ý nói ai cũng cần phải thành công nổi tiếng, lưu lại tiếng thơm cho con cháu.

Ảnh Internet.

Xin mạn phép nói rộng hơn, sống để làm gì ?

Sống để ăn hay ăn để sống ? Phải thành công và nổi tiếng thì mới có hạnh  phúc ? Đó là những câu trả lời thường gặp.

1- Ăn để sống hay sống để ăn ?

Ảnh Internet.

Nói đến ăn là nói tới sự thỏa mãn cơn đói. Bụng đói, ý nói sự thèm khát, theo đạo Thiên Chúa là 7 tội lỗi : kiêu ngạo, keo kiệt, ham muốn, giận dữ, khoái lạc, lười biếng, tham lam.

Ảnh Internet. Lollo Brigida, Esmeralda 1956.

Đạo Phật có 5 điều ngăn cấm : không giết hại người và sinh vật, không trộm cắp tài vật của người, không buông lung tà dâm bất chánh, không nói dối lừa gạt người khác, không uống các thứ rượu say sưa.

Cafe Paris 1920. Ảnh Internet.

2- Thành công và nổi tiếng mới có hạnh phúc ?

Ảnh Internet. Cao Bằng, Vietnam.

Xin đáp vắn tắt : thành công hoặc thất bại đều tương đối, không phải là mục đích cuộc sống. Mục đích là làm bất cứ việc gì có ích cho xã hội, không cần thành công, nổi tiếng.

Chân hạnh phúc. Internet. "Chân theo nghĩa bóng, chân thật".

Trong bài này mình bàn tới sự ham muốn, tình, tiền, tài và danh, sống để làm gì, thành công, nổi tiếng để làm gì, tất cả đều do ham muốn tình, tiền, tài và danh vọng. Không có sự thành đạt nào mà thiếu sự ham muốn, không có mục đích nào đạt được mà không có ham thích.

3- Ham muốn là gì ?

Phụ nữ Miền Tây. Vietnam.

Nói một cách nôm na thì có 4 điều ham muốn : tình, tiền, tài, danh vọng. 

Tuy nhiên « tình, tiền, tài, danh vọng » đều tương đối, bất cứ ai cũng có thể đạt được, hay không đạt được, khó nhất vẫn là « sống sao cho vui », như ông Phạm Ngọc Tới từng nói « hạnh phúc của mình, phải là hạnh phúc của người khác trước đã », câu này do Thầy cả, năm 2011 tại Maison Alfort Val-de-Marne, nhắc lại khi làm lễ tiễn đưa, « notre bonheur doit passer, avant tout, par le bonheur des autres »

2026. Bí quyết hạnh phúc.

Albert Jacquard : « On est en train de construire les gens, les plus dangereux, ... Non, tu va te construire, non pas plus intelligent que les autres, mais grâce aux autres » (Người ta đang xây dựng những con người nguy hiểm nhất, ... Không, ta hãy xây dựng cho mình được thông minh, không phải thông minh hơn người khác, nhưng nhờ người khác).

Albert Jacquard. Généticien.

Căn nhà lý tưởng. Internet.

Ảnh Internet. Bus Paris 1960.

4- Ta là ai ? 

(Hồ-Chí-Minh, 12/03/2026)

Làm sao biết ta là ai,

Bởi vì ta sinh ra đâu ai thèm hỏi mình,

Cũng không cho ta chọn,

Ai là cha, ai là mẹ,

Ở đâu cũng vậy, làm sao biết trước được,

Có khi màu da lại vàng, khi da đen,

Khi thì màu trắng, màu đỏ,

Lúc ở Châu Á, Châu Phi,

Rồi lại Châu Âu, Mỹ châu, Châu Mỹ La tinh,

Có khi giàu sang, khi thì nghèo khổ,

Khi thì xinh đẹp, khi thì xấu xí,

Mỹ nhân, nam nhi khỏe đẹp.

Khi thì giỏi giang, tiếng tăm lẫy lừng,

Bác sỹ, kỹ sư, giáo sư nổi tiếng,

Khi thì làm vua, làm chúa, làm tổng thống,

Bộ trưởng, dân biểu, đảng viên đảng cộng sản,

Khi là dân thường, không quyền hành,

Chịu thiệt thòi đủ điều,

Thậm chí tù đày, nơi khám Chí hòa, Côn đảo,

…

Vậy thì ta là ai ?

Cả trăm ngàn kiếp rồi,

Trải qua đủ hạng người, đen, trắng,

Lên voi xuống chó,

Một cách tình cờ,

Trong số hàng tỷ, tỷ cách,

Tuy nhiên, cách nào thì cách,

Sao cho vui,

Không than vãn, không khoe khoang,

Vươn lên mà sống,

Chồng bỏ, vợ bỏ, nhiều lần,

Có sao đâu, không người này thì người khác,

Đâu như vậy hoài.

Hãy tự sửa  đổi ... có thể tính nết thế nào chồng mới bỏ ? Vợ mới bỏ ?

Hay là do cái nghiệp ?

Thì phải trả trong kiếp này,

Có ai chê trách thì đừng để ý,

Có cái mặt dày là được ?

Hay đúng hơn, sống cho mình,

Chẳng cần biết thiên hạ nói gì,

Chẳng cần hơn thua, cứ mặc kệ nó.

(Hồ-Chí-Minh, 12/03/2026)

Cuộc đời chúng ta đang sống chỉ là một « giấc mơ ». Mình không nhớ lại những kiếp sống trước, hàng trăm nghìn kiếp rồi. Cũng dễ hiểu, hiện nay trên quả đất, vỏn vẹn 7 tỷ người, trong khi đó đã có khoảng 108 tỷ người đã từng sống ở đây. Câu hỏi 101 tỷ người kia từ đâu ra, nếu không phải do đầu thai ? « The little bouddha », chiếu tại Pháp từ những năm 1990. Science Alert.

           Ảnh Internet.

5-  Sống để làm gì ?

Xin trả lời : Sống để rút kinh nghiệm và học hỏi, theo sự tiến hóa tự nhiên, tức là đi lên chứ không đi xuống, đi xuống là phá hoại, tàn phá, diệt chủng, thờ ơ lãnh đạm, thiếu cảm xúc và xúc động, ích kỷ, bè phái. Như vậy không phải là vui, ta là ai ?

Cafe Paris 1920. Internet.

Thật vậy, thành đạt « tình, tiền, tài và danh », phải thật sự đem lại ích lợi và vui. Nếu không, sẽ phải « học lại », để rút kinh nghiệm, tiếp tục cuộc hành trình một cách tự nhiên và an vui.

Chú ý : quan niệm này khác với luật nhân quả trong đạo Phật, tạm dùng là học thuyết
« vui và có ích », sẽ bàn thêm « có ích » là gì, vào dịp khác sắp tới.

Thật vậy thành đạt về « tình, tiền, tài và danh » chưa phải là điều hay. Chưa nói tới, màu da, chủng tộc, văn hóa. Có chức vụ cao như Bộ trưởng, Tổng thống cũng vậy. Vì đó chỉ là một trong những điều phải trải qua. Cho tới khi nào, trong nhiều kiếp sống, học thuộc bài học « vui, có ích ». Không cần phải học lại khi đã thuộc rồi, cũng như hàng trăm ngàn trường hợp khác.

Bến xe điện Bờ Hồ 1973.

Nhiều người nhảy lớp mà vẫn giỏi. Có người phải học đi học lại nhiều lần, năm này qua năm khác nhưng vẫn không thay đổi. Đạo Phật gọi đó là nghiệp quả.

Bởi vậy, thấy người hoạn nạn thì thương, chẳng qua đó là dịp thực tập để rút kinh nghiệm, khi thì da trắng da đen, vàng rồi lại tới đỏ, giàu sang chức vụ cao, học giả bác học tăm tiếng lẫy lừng, khi thì dốt nát mù chữ, nghèo túng bệnh hoạn, khi thì tù đày đói khổ, bơ vơ chồng bỏ vợ bỏ, khi thì trẻ đẹp khỏe mạnh, khi xấu xí ốm yếu, v.v. Đều là những bài học, cho tâm thân giữ được sự an lạc, vui và có ích.

2015. Người bạn già, nghèo, bán vé số, vô học, xấu xí nhất TP.HCM.

Những điều ham muốn trên, dẫn đến sự ganh tỵ. Mình có thể tóm tắt 4 điều ham muốn trên, tình, tiền, tài và danh, bằng câu nói của ông Phạm Ngọc Tới : « Hãy hoan hỷ xem hạnh phúc của người khác, như hạnh phúc của chính mình ».

Athenes 7.11.2025. Hạnh phúc của người chiến thắng, lần 101, Novak Djokovic, 38 tuổi.

Vui có ích, tâm hồn cũng bình yên, an lạc. Câu nói đầu năm, chúc tụng, quên đi những ham muốn, công thành danh toại, năm nay bằng mười năm ngoái, muốn gì được nấy, thi đâu đỗ đó, chức vụ bằng cấp cao, tiền vô như nước, con cái đỗ đạt, báo chí ca tụng, nói thuần thục mười thứ tiếng, huân chương, bằng khen không đủ chỗ treo, cúp trưng đầy nhà ...

Paris 1950. Internet.

Paris, 28/03/2015
Nguyễn Công Hoan

_________________________________________________________________

1- Cảm nhận từ : kieuthien, 28.3.15, Blog Tiếng Việt.

Những học thuyết này cũng hay đấy. Nhiều điều vận dụng vào thực tiễn đúng lắm, Bạn ạ ! Cảm ơn nhiều ! 

2- Cảm nhận từ : Jessica, 28.3.15, Blog Tiếng Việt.

Thật dễ thương, chúc bạn ngày mới tươi đẹp ...! 

______________________________________________________________